Ο Γιάννης κι η Μαριώ

Γενικά:

Μουσική	:	Γιάννης Σπανός
Ποίηση	:	Βασίλης Ρώτας
Ερμηνεία	:	Αρλέτα
Άλμπουμ	:	ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ Β΄
Εγγραφή	:	04
Κυκλοφορία	:	1968

Στίχοι:

Τον Γιάννη καμαρώστε,
που βγαίνει στο σεργιάνι
με την κουτσή Μαριώ του
τον Στραβαρίδη Γιάννη.

Φορεί καπέλο μαύρο
καδένα όλο χρυσή
τη Μάρω από το χέρι
περήφανα κρατεί.

Τον Γιάννη καμαρώστε
που βγαίνει στο σεργιάνι
με την κουτσή Μαριώ του
τον Στραβαρίδη Γιάννη.

Περήφανη η κοιλίτσα
φουσκώνει της Μαριώς.
Τηνε φουσκώνει ο δράκος
του Γιάννη ο πρώτος γιος.

Φορεί καπέλο μαύρο
καδένα όλο χρυσή
μπροστά κοιτάζει η Μάρω
μα ο Γιάννης δω κι εκεί.

- Γιάννη μπροστά σου κοίτα
και μη στραβοθωρρείς!
Αυτήν την έχει ο Μήτρος
κι εκείνη ο Θοδωρής.

Γιάννη στο σπίτι πάμε
δεν βρίσκομαι καλά...
Πράσινη πέφτει χάμω.
Προφτάστε! Aγκομαχά!

Φέρτε γιατρό του Ρήγα
του παλατιού μαμή
χαλάλι τη Μαριόγκα
γλιτώστε το παιδί.

Κι ουδέ παιδί γλιτώνει
κι η Μάρω δεν φελλά.
Κλάψε, πού να 'βρεις Γιάννη
κουτσή Μαριώ ξανά!

Άλλες ερμηνείες/κυκλοφορίες:

Αρλέτα (1968 - ΣΤΟ ΡΥΘΜΟ ΤΟΥ ΑΓΕΡΑ)

Πληροφορίες:

Δεν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες.

Νέες καταχωρίσεις και πληροφορίες θα βρείτε στο «άσματρον».
Εκεί μπορείτε να κάνετε και τα σχόλιά σας.

Το γελαστό παιδί

Γενικά:

Μουσική	:	Μίκης Θεοδωράκης
Στίχοι	:	Βασίλης Ρώτας
Ερμηνεία	:	Ντόρα Γιαννακοπούλου
Κυκλοφορία	:	1963

Στίχοι:

Ήταν πρωί του Αυγούστου,
κοντά στη ροδαυγή,
βγήκα να πάρω αγέρα
στην ανθισμένη γη.
Βλέπω μια κόρη κλαίει,
σπαραχτικά θρηνεί
σπάσε καρδιά μου εχάθη
το γελαστό παιδί.

Είχεν αντρεία, είχε θάρρος
και αιώνια θα θρηνώ
το πηδηχτό του βήμα,
το γέλιο το γλυκό.
Ανάθεμα την ώρα,
κατάρα τη στιγμή!
Σκοτώσαν οι εχθροί μας
το γελαστό παιδί...

Μόν' να 'ταν σκοτωμένο
στου αρχηγού το πλάι
και μόνον από βόλι
Εγγλέζου να 'χε πάει
κι από απεργία πείνας,
μέσα στη φυλακή
θα 'ταν τιμή μου που 'χασα
το γελαστό παιδί.

Βασιλικιά μου αγάπη
μ' αγάπη θα σε κλαίω
για το ό,τι έκανες
αιώνια θα το λέω...
Γιατί όλους τους εχθρούς μας
θα ξέκανες εσύ,
δόξα, τιμή, στ' αξέχαστο
το γελαστό παιδί!

Άλλες ερμηνείες:

Μίκης Θεοδωράκης (1964 - ΕΝΑΣ ΟΜΗΡΟΣ)
Σούλα Μπιρμπίλη (1965;)
Μαρία Φαραντούρη (1966 - ΕΝΑΣ ΟΜΗΡΟΣ)
Κώστας Χατζής (1966 - ΤΡΑΓΟΥΔΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟ)
Μαρία Φαραντούρη (1971 - SONGS AND GUITAR PIECES BY THEODORAKIS)
Χορωδία Τρικάλων (1974 - ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ 3)
Γεωργία Λόγγου (1978 - ΣΤΟ ΠΕΝΤΑΓΡΑΜΜΟ ΤΟΥ ΜΙΚΗ Νο 2)
Μίκης Θεοδωράκης (1986 - ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΜΟΥ 1959-1986 ΙΙ)
Μαρία Ζώη (2000 - ΚΑΘΕ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ)
Χορωδία (2004 - ΜΙΑ ΖΩΗ ΕΛΛΑΔΑ)
Ντόρα Γιαννακοπούλου (2006 - ΜΑΓΙΚΗ ΠΟΛΙΣ)

Πληροφορίες:

Το τραγούδι είναι από την θεατρική παράσταση "Ένας όμηρος", ("The hostage" του Ιρλανδού Μπρένταν Μπίαν (Brendan Francis Behan) σε μετάφραση Βασίλη Ρώτα και Βούλας Δαμιανάκου), που ανέβηκε στο ΚΥΚΛΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ από τον θίασο του Λεωνίδα Τριβιζά το 1962.
Το έργο αναφέρεται¹ στους αγώνες ανεξαρτησίας των Ιρλανδών αλλά και στον εμφύλιο που ξέσπασε μεταξύ τους το 1921-22, μετά την υπογραφή της συνθήκης ανεξαρτησίας. Ειδικά το τραγούδι, αναφέρεται στον Μάικλ Κόλλινς, αγωνιστή και πρωτεργάτη της υπογραφής της συνθήκης, που η μητέρα του Μπίαν αποκαλούσε "Το γελαστό μου παιδί". Ο Κόλλινς, παρά τις προσπάθειές του να μη χυθεί αδελφικό αίμα, έπεσε θύμα ενέδρας στο Κορκ και σκοτώθηκε στις 22 Αυγούστου του 1922. Εξ ού και ο πρώτος στίχος του τραγουδιού, "ήταν πρωί τ' Αυγούστου".

Γι' αυτό και στην δεύτερη στροφή, ο αρχικός στίχος έλεγε "σκοτώσαν οι δικοί μας / το γελαστό παιδί". Σκοτώθηκε δηλαδή από αδελφοκτόνο χέρι και όχι από βόλι Εγγλέζου, όπως εξηγεί στη συνέχεια.

Ωστόσο, η διόρθωση αυτού του στίχου ίσως να δικαιολογείται εν μέρει, αν θεωρήσουμε ότι ο Θεοδωράκης (ή ο ίδιος ο Ρώτας;) θέλησε να αποδώσει το κλίμα που επικτρατούσε εκείνη την εποχή και στα ελληνικά πράγματα, με το παρακράτος στις... δόξες του (βλέπε δολοφονίες Γρηγόρη Λαμπράκη, Στέφανου Βελδεμίρη, Διονύση Κερπινιώτη). Όπως λέει² και ο Θεοδωράκης: Η πλοκή του έργου που παρέπεμπε σε μεγάλο βαθμό στις δικές μας ιστορικές εμπειρίες, προσέδωσε στο έργο -πέρα από την όποια αισθητική του αξία- και πολιτική διάσταση, δεδομένου ότι την εποχή εκείνη ζούσαμε σημαντικά γεγονότα όπως η δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, που άνοιξε νέα σελίδα στην ελληνική ιστορία και έτσι «Το γελαστό παιδί» μπορούμε να πούμε ότι εκείνη την εποχή έγινε ύμνος της επαναστατημένης νεολαίας.

Να σημειώσω ότι εκτός από την αλλαγή αυτού του στίχου, πολλοί από τους μεταγενέστερους έχουν κάνει διάφορες αλλαγές, μικρότερης σημασίας, στις ερμηνείες τους. Ωστόσο, θα πρέπει να αναφέρω τον στίχο "σκοτώσαν οι φασίστες / το γελαστό παιδί", που μπορεί να το σιγοψιθύριζαν πολλοί αλλά δεν υπήρχε καταγεγραμμένο στη δισκογραφία. Πρώτη, νομίζω, το βροντοφώναξε η Φαραντούρη, στη συναυλία που έγινε αμέσως μετά την μεταπολίτευση, στο κατάμεστο γήπεδο του Πανιωνίου. (σ.σ. περασμένα μεγαλεία και διηγώντας τα να κλαις...).

Η μελωδία χρησιμοποιήθηκε επίσης στη μουσική που έγραψε ο Θεοδωράκης για την ταινία "Ζ" του Κώστα Γαβρά (1969), βασισμένο στην ομώνυμη νουβέλα του Βασίλη Βασιλικού με θέμα την δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη.
Ο δίσκος ΜΑΓΙΚΗ ΠΟΛΙΣ που αναφέρω περιέχει τραγούδια που ακούστηκαν στην ομώνυμη θεατρική παράσταση που ανέβηκε στο θέατρο ΠΑΡΚ του Λεωνίδα Τριβιζά, και ηχογραφήθηκαν αμέσως μετά (1963).

Πηγές:

1  Γιώργος Πισσαλίδης, εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΟΣΜΟΣ, 16 Οκτ 2010
2  Από το πρόγραμμα της παράστασης "ΕΝΑΣ ΟΜΗΡΟΣ", που ανέβηκε τον Νοέμβριο του 2011 στο "Θεατρικό βαγόνι" του τρένου του Ρουφ.

Τελευταία ενημέρωση: 22/11/11

Νέες καταχωρίσεις και πληροφορίες θα βρείτε στο «άσματρον».
Εκεί μπορείτε να κάνετε και τα σχόλιά σας.

Το Χριστινάκι

Γενικά:

Σύνθεση	:	Γιάννης Σπανός
Ποίηση	:	Βασίλης Ρώτας
Ερμηνεία	:	Καίτη Χωματά
Άλμπουμ	:	ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ
Εγγραφή	:	01
κυκλοφορία	:	1967

Στίχοι:

Δώδεκα αγόρια του σχολειού κι η Χριστινιώ μια τάξη,
μη βρέξει και μη στάξει.
Τ' αγόρια τ' ορκιστήκανε στην παλληκαροσύνη
να κλέψουν τη Χριστίνη.
Βαρκούλαν αρματώνουνε με σταυρωτό πανάκι
Χριστίνα, Χριστινάκι.
... [1]

Έμπα καλή στη βάρκα μας, να πάμε και να 'ρθούμε
τραγούδι που θα πούμε!
Τ' αστέρια τρεμουλιάζουνε στου Ζέφυρου το χάδι
το όμορφο τούτο βράδυ
Σπαρμένο χρυσολούλουδα το πέλαγο λιβάδι
τ' όμορφο τούτο βράδυ.
... [2]

Το Χριστινάκι τραγουδά, της βάρκας κυβερνήτης
γλυκιά που 'ν' η φωνή της!
Και λέει τραγούδι του έρωτα και για τον πόθο λέει
για το φιλί που καίει.
... [3]

Γέλια τραγούδια σώπασαν, τ' αγόρια συμπαλεύουν,
μοχτούν, φιλί γυρεύουν.
... [4]

Κανείς δεν είναι στο κουπί, κανείς και στο τιμόνι
λαχτάρα που τούς ζώνει!
... [5]

Κι η βάρκα η ποθοπλάνταχτη πάει στων νερών τα βάθη
με του έρωτα τα πάθη.
... [6]

Δεν κλαίω τα δώδεκα παιδιά, τους νιους, τους μαθητάδες,
τις δώδεκα μανάδες
Μόν' κλαίω τα μάτια τα γλαρά, το λυγερό κορμάκι,
τ' αγρίμι, το ελαφάκι,
που ήτανε δώδεκα χρονών, Παρθένα, Παναγιά μου
κι έλαμπε η γειτονιά μου.

Πληροφορίες:

Εκτός από ορισμένες "φωνητικές" παρεμβάσεις που έχουν γίνει από τους δημιουργούς, και τις οποίες δεν μου επιτρέπεται να διορθώσω γιατί θα αλλοίωνα την ακουστική του τραγουδιού, τα αποσιωπητικά δηλώνουν τα σημεία όπου λείπουν οι επόμενες στροφές του ποιήματος¹:
[1]
Ποιος είδε πετροπέρδικα να παίζει με γεράκια
στο πλάι στα θυμαράκια;
Ποιος είδε την ξανθόμαλλη, γελούσα και πανώρια
να παίζει με τ' αγόρια;
[2]
Άλλοι ταιριάζουν τα πανιά, κι άλλοι κουπί τραβούνε
Χριστίνα, ο νους σου πού 'ναι;
[3]
κι η βάρκα εποθοφτέρωσε κι ορθοπηδάει το κύμα
τραβώντας όλο πρίμα.
[4]
Χουγιάζει ο αέρας για φιλί, βγάζουν καημούς και πάθη
της θάλασσας τα βάθη
[5]
Για το φιλί της Χριστινιώς χυμάν με χίλια χέρια
νερά, βουνά κι αστέρια.
[6]
κι εκεί σαλεύουν τα παιδιά, ψάχνουν να βρουν ακόμα
της Χριστινιώς το στόμα.

Πηγές:

1  ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΠΑΠΥΡΟΥ, Εκδ. ΠΑΠΥΡΟΣ, 1995

Νέες καταχωρίσεις και πληροφορίες θα βρείτε στο «άσματρον».
Εκεί μπορείτε να κάνετε και τα σχόλιά σας.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΩΤΑΣ (ευρετήριο)

1963
	Το γελαστό παιδί (Ντ. Γιαννακοπούλου)
1965
	Το γελαστό παιδί (Σ. Μπιρμπίλη))